مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
417
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
سلوك به كمال رسيد . پس از انجام اين مسافرتهاى طولانى به زادگاهش قندوز بازگشت و در آنجا به نشر علم و ادب پرداخت ، مسجد و مدرسه و خانقاهى ساخت . سپس به خاطرش رسيد كه خليفه محمّد صلاح را بر مسند ارشاد جانشين خود سازد . برادرش سيد محمّد ميرزا بن ابراهيم و ملا عوض را براى تدريس مدرسه انتخاب كرد و خود با سيصد نفر از مريدان و شاگردان ممتازش كه همه اهل سير و سلوك بودند ؛ از قندوز خارج شد و از طريق ايران كنونى بهسوى بغداد حركت كرد . او در سال 1269 ه . ق . وارد اين شهر شد و از طرف حاكم آنجا مورد استقبال قرار گرفت . سپس عازم قسطنطنيه شد و بر سر راه خود در برخى از بلاد مانند موصل و ديار بكر و حلب توقف كرد تا سرانجام به قونيه رسيد و سه سال و نيم در شهر مولانا جلال الدّين محمّد بلخى اقامت گزيد . در خلال اين ايام كتابهاى فصوص و نصوص و نيز فتوحات مكيه شيخ محى الدّين عربى را از نسخه رحلى به خط خود استنساخ كرد . اين سه كتاب در كتابخانهاى واقع در مقبرهء شيخ صدر الدّين قونوى بوده است . در سال 1274 ه . ق . از قونيه به قسطنطنيه رفت و از سوى سلطان عبد المجيد خان به گرمى استقبال شد . او مىخواست براى زيارت بيت اللّه الحرام به مكه رود ، ليكن به عللى اين مسافرت به تأخير افتاد و در همانجا به تدريس علم حديث و تفسير پرداخت و در فروع احكام به مذهب حنفى و در مقامات سلوك به روش نقشبندى ، چنانكه روش عمدهء مردمان ماوراءالنهر بود ، تأسى جست . در خلال اين مدت ، كتب و رسائل متعددى تأليف كرد كه از آن جمله كتاب ينابيع المودّه است . كتاب مذكور را در چاشت روز دوشنبه نهم ماه رمضان سال 1291 ه . ق . به اتمام رسانيد . موضوع اين كتاب مناقب اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السّلام است و به سال 1302 ه . ق . در استامبول به چاپ رسيد . مؤلّف الاعلام و نيز صاحب كتاب هداية العارفين آوردهاند كه سيد سليمان قندوزى بلخى از رجال برجستهء جهان اسلام است و كتاب ينابيع المودّة فى شمايل الرسول و اهل البيت عليه السّلام و نيز كتاب جمع الفوائد و همچنين مشرق الاكوان از تأليفات اوست . « 1 »
--> ( 1 ) - اعلام ، ج 3 ، ص 125 ؛ هداية العارفين ، ج 5 ، ص 408 ؛ معجم المؤلفين ، ج 4 ، ص 252 ؛ المكتبة البلديّة ؛ فهرس